Gazze’de tıkanan müzakere İsrail’i savaşa yaklaştırıyor
Hamas’ın baş müzakerecisinin ailesine yönelik hava saldırısı ve Kahire’de kilitlenen görüşmeler, ateşkesin ikinci aşamasını tehlikeye atıyor.
İsrail ile Hamas arasındaki pazarlıkta gücü elinde tutan taraf şu anda sahadaki askeri baskı; İsrail, Hamas’ı silahsızlanmaya zorlamak için saldırıları sürdürürken Hamas, ateşkesin ilk aşamasındaki yükümlülükler tamamlanmadan ikinci aşamaya geçmeyeceğini söylüyor. BBC Türkçe’ye göre bu hafta düzenlenen İsrail hava saldırısında Hamas’ın baş müzakerecisi Halil el-Hayya’nın oğlu Azzam el-Hayya öldürüldü; aynı rapora göre Filistinli kaynaklar Kahire’deki görüşmelerin çıkmaza girdiğini doğruladı (
BBC News Türkçe). Reuters da benzer biçimde saldırının, Hamas liderliğinin Mısır’da ateşkesi “koruma” görüşmeleri yürüttüğü sırada geldiğini ve bunun müzakereleri daha da zayıflattığını yazdı (
Reuters).
Kim ne istiyor?
İsrail’in hedefi net: Hamas’ın askeri kapasitesini kırmadan kalıcı ateşkese gitmemek. BBC Türkçe’nin aktardığına göre İsrail basını, taraflar arasındaki çıkmaz ve Hamas’ın silah bırakmayı reddetmesi nedeniyle Gazze’de çatışmaları yeniden başlatmaya hazırlandığını öne sürüyor (BBC News Türkçe). Reuters ise İsrailli yetkililerin, Hamas silahsızlanmazsa “kolay yoldan ya da zor yoldan” geri adım attırılacağını söylediğini aktarıyor (Reuters).
Hamas’ın hesabı farklı: örgüt, İsrail’in ilk aşamadaki taahhütlerini yerine getirmeden silah bırakırsa hem askeri hem de siyasi kaldıraçlarını kaybedeceğini biliyor. BBC’ye göre Hamas, İsrail’in insani yardım yükümlülüklerini ve saldırıları durdurma sözünü ihlal ettiğini savunuyor; Reuters da Hamas’ın ikinci aşamadaki müzakerelere, İsrail ilk aşama taahhütlerini tamamlamadan girmeyeceğini yazdı (BBC News Türkçe; Reuters).
Neden önemli?
Bu yalnızca bir ateşkes tartışması değil; Gazze’nin savaş sonrası düzeni için kimin şart koyacağı sorusu. Reuters’a göre Trump’ın Gazze planı, İsrail askerlerinin çekilmesiyle eşzamanlı bir silahsızlanma ve ardından yeniden inşa mantığına dayanıyor. Ancak bağışçılar, güvenlik ve siyasal çerçeve netleşmeden para vermek istemiyor; bu da Hamas’ın silah bırakması ile yeniden inşa fonlarının serbest kalması arasında doğrudan bir pazarlık kuruyor (Reuters).
Burada kazanan, masada zaman kazanan taraftır. İsrail askeri baskı ile şartlarını dayatmaya çalışıyor; Hamas ise sahadaki varlığını koruyarak müzakerelerde tamamen dışlanmaktan kaçınıyor. Ortada kalan aktörler Mısır, Katar ve ABD. BBC Türkçe, garantör devletlere “derhal harekete geçme” çağrısını aktardı; Reuters ise ABD’nin yoğun ilgi göstermediği anda sürecin kolayca durduğunu yazdı (BBC News Türkçe; Reuters). Bu çerçevede 
Global Politics ve United States sayfalarındaki dosya, Washington’un elindeki baskı kapasitesinin neden belirleyici olduğunu gösteriyor.
Bundan sonra ne izlenmeli?
Kritik eşik, Kahire görüşmelerinin yeniden başlayıp başlamayacağı ve İsrail’in saldırıları genişletip genişletmeyeceği. Reuters’ın aktardığına göre yeni bir toplantı tarihi yok; bu da siyasi boşluğu askeri kararların doldurabileceği anlamına geliyor (Reuters). Eğer Washington, Mısır ve Katar Hamas’a somut bir ikinci aşama formülü sunamazsa, Gazze dosyası yeniden “ateşkes mi, savaş mı?” sorusuna kilitlenecek.
